BOLUS BLOG: KNOFLOOK, KNOFLOOKBOLUS, BIOACTIEVE STOFFEN EN KWALITEIT

BOLUS BLOG: KNOFLOOK, KNOFLOOKBOLUS, BIOACTIEVE STOFFEN EN KWALITEIT

Op internet zijn veel verschillende soorten knoflookbolus te vinden. Maar hoe kies je nu de juiste knoflookbolus voor je koe? In deze blog gaan we meer in op knoflook, de actieve stoffen en de productieprocessen van de knoflook en bolus. 

Knoflook (Allium sativum) behoort tot de lookgewassen. Botanisch zijn de lookgewassen ingedeeld als onderfamilie, de Allioideae, van de lelieachtigen (Liliaceae), of bij de narcisachtigen (Amaryllidaceae). Tegenwoordig worden ze beschouwd als aparte familie, die der Alliaceae, in de orde van de Liliales. Het plantengeslacht Allium is bijzonder omvangrijk en omvat meer dan 600 soorten waaronder ook ui en prei. De meeste alliums zijn bolgewassen. Gemeenschappelijke kenmerken betreffen vooral geur en bloeiwijze. De bloemen staan in een rond scherm op een lange, kale stengel, aanvankelijk omgeven door een vliezig omwindsel. 

Alle culturen in het verspreidingsgebied van de Allium- familie gebruiken deze gewassen in hun culinaire en medicinale tradities, met name knoflook. Zo was knoflook de “doping” bij de eerste Olympische Spelen in Griekenland en hield knoflook de piramidebouwers in Egypte op de been. Het medicinale gebruik van knoflook is eeuwenoud zowel voor humaan gebruik als veterinair. Knoflook kent erg veel medische toepassingen. In oude geschriften staat beschreven dat knoflook een beschermende werking zou hebben tegen alle mogelijke vergiften, epilepsie, spijsverteringsklachten, oedeem, wormen, aambeien, lepra, borstpijn, hartklachten.  

Op dit moment zijn indicaties van knoflook wetenschappelijk onderzocht en bevestigd zoals verbetering van de spijsvertering, ontgifting door de lever, vergroting van het uithoudingsvermogen, vergroting van de weerstand, werking als antibioticum en anthelminticum. Welke stoffen de smaak bepalen en welke stoffen een medicinale werking bezitten worden in dit literatuuronderzoek beschreven. 

Bij de mens is knoflook in onderzoek o.a. effectief gebleken bij hart- en vaatziekten, het verbetert de doorbloeding van organen en weefsels, versterkt het afweersysteem/ de weerstand, en knoflook beschermt het lichaam tegen toxische stoffen. Tevens heeft knoflook een brede antimicrobiële werking en kan zowel gramnegatieve als grampositieve bacteriën, schimmels, virussen, gisten en (darm) parasieten inactiveren. 

Bij veterinair gebruik kent knoflook ook tal van toepassingen, merendeels wordt knoflook bij koeien ingezet bij infecties en bij zwakte van het dier. Tegenwoordig wordt knoflook in de veeteelt regelmatig ingezet bij uierontsteking of mastitis en hoog celgetal (subklinische mastitis), als alternatief voor antibiotica. In de monografie van knoflook zijn zowel immuno-modulerende (weerstand verhogende) als anti-microbiële eigenschappen beschreven. Knoflook kan de activiteit van macrofagen, lymfocyten en natural killer cellen stimuleren. Deze cellen zijn onderdeel van de eerstelijns verdediging van mens en zoogdier. Promotie-onderzoek van de faculteit diergeneeskunde wijst uit dat knoflook en Chinese kruiden zelfs effectief kunnen zijn bij de biofilm producerende MRSA (staphylococcus aureus) bacterie. Een behandeling met goede knoflook en/ of kruiden bij (subklinische) mastitis is mogelijk.

Van knoflook wordt de bol gebruikt. De knoflookbol is rijk aan specifiek zwavelhoudende verbindingen. Het belangrijkste component alliine. Dit is een stabiele verbinding. Alliine wordt door het enzym alliinase omgezet in het molecuul allicine (diallylthiosulfinaat), bij voorbeeld wanneer knoflook wordt gehak of gekneusd. Allicine is weliswaar een interessant molecuul, maar het is een erg instabiele stof. Allicine wordt vervolgens direct omgezet in meer dan honderd werkzame metabolieten (thiosulfinaten). Goede, niet gefermenteerde, knoflookpreparaten bevatten voornamelijk alliine, dat in de ingewanden en elders in het lichaam wordt omgezet in metabolieten met een sterke medicinale werking (allicine e.a). Producten met allicine zijn instabiel en kennen daarom helaas geen constante kwaliteit en werking.

Dit blijkt ook uit analyses van preparaten met allicine. Veelal bleek de allicine niet of nauwelijks aantoonbaar in de preparaten. Vanwege het instabiele karakter zijn knoflook allicine producten erg slecht te standaardiseren en kennen deze producten een zeer wisselende werking naast een buitengewoon sterke knoflook geur. Sterke knoflookproducten met allicine hebben daarom het risico dat er residue in de melk komt en de smaak aantast. 

Knoflook fermentatie

Naast de ‘normale’ knoflook is het gebruik van gefermenteerde knoflook in opkomst. Gefermenteerde knoflook komt oorspronkelijk uit Zuid-Korea en waar het werd gebruikt als een gezonde voeding. Deze vorm van knoflook heeft twee keer zoveel antioxidanten als de niet gefermenteerde vorm. Gefermenteerde knoflook heeft een laag vetgehalte, heeft veel natuurlijke suikers en aminozuren. 

Gefermenteerd knoflook wordt verkregen door verse knoflook bij een specifieke temperatuur en vochtigheid in weken tot maanden te laten fermenteren. Tijdens het fermentatieproces ontstaan er unieke zwavelverbindingen zoals S-allylcysteïne (SAC) en S-allyl mercaptocysteïne (SMAC) die een significant betere bio-beschikbaarheid hebben dan de verbindingen in de gewone knoflook. Ook gefermenteerde knoflook heeft een brede medicinale werking zoals ontstekingremmend, antibiotische en antioxidatieve eigenschappen. Deze werkingen worden hoofdzakelijk toegeschreven aan het hoofdbestanddeel SAC. Naast deze wateroplosbare componenten bevat het gefermenteerde knoflook de allicinemetabolieten diallyl sulfide (DAS), diallyl disulfide (DADS), diallyl trisulfide (DATS), and diallyl tetrasulfide, mede verantwoordelijk voor de antioxidatieve effecten. 

Antioxidanten zijn essentieel in het lichaam voor een goede werking van het immuunsysteem, maar ook het voorkomen en herstellen van schade aan onze lichaamscellen. Gefermenteerde knoflook heeft meer eenheden (198) antioxidanten per gram in vergelijking normale knoflook (119). 

Gefermenteerde knoflook bezit veel polyfenolen. Polyfenolen zijn goed voor het microbioom (penswerking) en werken ontstekingsremmend. De polyfenolen uit gefermenteerde knoflook kunnen ontstekingsprocessen tegengaan, doordat de toename van NF-kappaB, een eiwitcomplex dat bij ontstekingsprocessen een belangrijke rol speelt, geremd wordt. 

Door het fermentatieproces zijn de aanwezig bio-actieve stoffen stabieler dan de niet gefermenteerde vorm. Een bekende vorm van gefermenteerde knoflook is de zwarte knoflook die volgens een bepaalde methode wordt verkregen. Er zijn echter meerdere fermentatiemethodes die elk tot een ander eindproduct komen.

Zowel de gefermenteerde als de reguliere knoflook hebben zeer gunstige en vergelijkbare gezondheidseffecten, heeft de gefermenteerde knoflook substantiële voordelen. Normale knoflook heeft een scherpe geur en smaak en kan daardoor gastrointestinale bijwerkingen veroorzaken. Daarbij zijn de actieve stoffen, zoals allicine, erg instabiel en zijn slechts kort actief.  is dit nauwelijks nog het geval bij de gefermenteerde vorm en ongewenste effecten als een scherpe smaak en een sterke geur zijn tijdens het rijpingsproces zo goed als verloren gegaan. Bovendien worden er tot op heden geen nadelige interacties waargenomen met andere medicatie en is het niet toxisch in hogere dosering. 

Onderzoek wijst uit dat koeien die knoflook te vreten krijgen, minder methaan uitstoten. Die wijst erop dat knoflook een positief effect op het microbioom (pensmicroben) heeft. Ander onderzoek wijst uit dat knoflook of specifieke bestanddelen, met name de zwavelhoudende bestanddelen, uit knoflook een natuurlijk alternatief kan zijn voor antibiotica.  

Antioxidanten  

Naast de zwavelverbindingen bezit knoflook veel antioxidanten. Antioxidanten zijn stoffen die een bescherming bieden tegen de schadelijke effecten van vrije radicalen en andere oxidanten die gemakkelijk reageren. Vrije radicalen zijn over het algemeen agressieve moleculen die bij voorkeur onschadelijk gemaakt moeten worden omdat vrije radicalen in ongunstige gevallen schade kunnen geven aan cellen en weefsels. 

Stoffen met een antioxidant werking in knoflook zijn: vitamine C, flavonoïden (zoals quercetine), elementen (selenium) en andere bioactieve stoffen.  

Selenium is een belangrijk element voor de weerstand. Door de chemische verwantschap tussen selenium en zwavel werken ze antagonistisch. Selenium is een essentieel element voor dieren. Het wordt gebruik voor de aanmaak voor een aantal selenium afhankelijke enzymen die bekend staan onder selenoproteïnen. Die op hun beurt nodig zijn bij de aanmaak van functionele proteïnen. 

Selenoproteïnen zijn actief in: 1- antioxidant enzym 2- regeneratie van verschillende antioxidant systemen (mogelijk vitamine C) -3 activeren en inactiveren van thyroid hormoon noodzakelijk voor de ontwikkeling en groei 4- mogelijk speelt het een rol bij spiermetabolisme.

Er bestaan verschillende hypothesen over de werking van selenium: 1- vergroten van de antioxidant activiteit van selenium enzymen en de antioxidant status verbeteren 2- verbetering van het functioneren van het immuun systeem. Een goede seleniumvoorziening is belangrijk om lichaamscellen te beschermen tegen oxidaties, vrije radicalen en immunologische processen. Er zijn grote verschillen tussen selenium verbindingen en hun effectiviteit. Organische selenium verbindingen zijn effectiever dan analoge zwavelverbindingen. 

Productieproces

Het is mogelijk om via productieprocessen een eindproduct van knoflook of ui te verrijken voor specifieke inhoudsstoffen, zoals specifiek stabiele stoffen met een sterke antimicrobiële eigenschappen. Het is daarom absoluut onmogelijk om te spreken over een ‘algemeen’ knoflookproduct, zoals bijvoorbeeld een knoflookbolus, omdat er enorm veel variatie in de gebruikte vorm van knoflook en in de gebruikte hoeveelheid. Het is daarom voor kopers van een knoflookbolus heel belangrijk om goed te letten op de aangeboden kwaliteit en navraag te doen bij de aanbieder wat de kwaliteit van de knoflook in de bolus of in het product is.

De kwaliteit knoflook die Vetius gebruikt, in bijvoorbeeld de ProteQ en MastiQ bolus voor de koe, is een knoflookderivaat afkomstig van een gepatenteerd proces die geoptimaliseerd en gestandaardiseerd is voor specifieke en stabiele zwavelhoudende (organosulfur) moleculen die antimicrobiële en immunomodulerende eigenschappen hebben. Vetius is uniek in het gebruik van deze gestandaardiseerde organosulfur moleculen. De moleculen hebben een lange houdbaarheid en een hoge hittebestendigheid en zijn wetenschappelijk onderzocht in verschillende diersoorten. Het product is effectief tegen enteropathogenen en hebben een positieve invloed op de gastrointestinaal microbioom. 

Daarnaast blijkt uit onderzoek dat de totale hoeveelheid voeropname toeneemt. Het stimuleert de secretoire activiteit, waardoor het spenen/ melken gemakkelijker wordt.

Knoflook kent veel bijzonder interessante eigenschappen die in een knoflookbolus terug kunnen komen maar let goed op de kwaliteit.